De geschiedenis van de familie Fabergé

Gustav Fabergé
Het Fabergé-verhaal begint wanneer Peter Favry, een Franse Hugenoot uit La Bouteille, Noord-Frankrijk, voor vervolging op de vlucht slaat en neerstrijkt in Pernau, in de Baltische provincie van Litouwen. Zijn zoon, Gustav Favry, geboren in 1814, reist in zijn jeugd naar St.-Petersburg om in de leer te gaan bij Meester-Goudsmid Andreas Ferdinand Spiegel. Het beroep van Peter Favry is onbekend. Niemand weet dan ook waarom Gustav voor goudsmid leerde of waarom de familienaam werd veranderd in Fabergé.
Gustav bewees succesvol te zijn in zijn gekozen carrière. In 1841 verkreeg hij de titel van Meester-Goudsmid en een jaar later werd de deur van de eerste Fabergé-winkel in de Bolshaya Morskayastraat in St.-Petersburg geopend. De firma van Gustav Fabergé produceerde fijne kwaliteitsjuwelen in de traditionele, Russische stijl. De archieven tonen ons dat Gustav zeer goede zaken deed, maar het was zijn zoon Carl, die de naam Fabergé zijn allure gaf.

Carl Fabergé

Na opleidingen in Duitsland, Frankrijk en Denemarken, nam Carl Fabergé de familiezaak over in 1870. Hij was toen 24 jaar. Na zijn tournee in Europa introduceerde Carl, met de hulp van zijn broer Agathon, meer gewaagde ontwerpen in de collectie. In 1882 stelde de firma tentoon op de Pan-Russische Tentoonstelling in Moskou, die gehouden werd onder de patronage van de Tsaar. Het Huis Fabergé won de Gouden Medaille voor hun uitzonderlijke replicas van de Gouden Schatten der Scythen. Carl Fabergé trok op deze manier de aandacht van de Tsaar en ontving 2 jaar later de ‘Imperial Warrant’ van de Russische Keizerlijke Familie. Onder de bescherming van het Russisch Hof werd de firma van Carl Fabergé de leverancier van de uitzonderlijkste juwelen aan de meest bekende families in Europa.

Nicholas Fabergé
Carl Fabergé opende een winkel in Moskou, Kiev en Odessa, en in 1903 zijn enig overzees filiaal in 48 Dover Street, Londen. De winkel in London werd in eerste instantie geopend om de Koninklijke Families van Groot-Brittannië en Siam te bedienen. Het bleek later ook een heel belangrijk feit in de voortzetting van de Fabergé-dynastie. In 1906 werd Nicholas Fabergé naar Londen gestuurd om de verkoop buiten Rusland te behartigen.

In 1917, door het uitbreken van de Russische Revolutie en de aanslepende Eerste Wereldoorlog, werd de Fabergé-dynastie overgenomen door het ‘Comité van Arbeiders’ ! Het jaar daarop kon Carl Fabergé Rusland ontvluchten en gingen de deuren van het Huis Fabergé in Rusland dicht. Carl Fabergé’s jongste zoon was op dat moment in Londen en moest ook daar de winkel sluiten. Nicholas bleef in Londen en werd modefotograaf. In 1922, twee jaar na de dood van Carl Fabergé, werd hij vader van een zoon, Theo.

Theo Fabergé
Zolang hij zich kan herinneren, heeft Theo steeds een passie gehad om mooie dingen te ontwerpen. Dit was als een natuurlijk instinct, zelfs voor hij naar school ging. Hij herinnert zich zijn pogingen om een modelbootje te maken toen hij amper 4 jaar was. Later, onder de begeleiding van zijn leraars, was hij excellent in handenarbeid. Toch was het niet in de kunst dat hij de basis legde voor zijn carrière. Na zijn legerdienst in de Royal Air Force studeerde hij voor ingenieur. In 1967 zette hij zijn eigen produktiefirma van precisie-instrumenten op. Ondertussen vond hij toch de tijd om mooie objecten te creëeren, maar hij maakte nooit een ei. Hij verkocht zijn eerste opdrachten in 1951, lang voordat hij ook maar iets van zijn echte identiteit afwist.

In 1969, op de begrafenis van een naaste verwant, besliste één van Theo’s tantes dat de echte naam van Theo niet langer geheim moest blijven. Een aantal intriges binnen zijn familie, meer verwant met de plot van een ingewikkelde roman dan met de echte levenssituatie, kwamen aan het licht. Tot dan was Theo gekend als Theo Woodall. Woodall was de naam van zijn veronderstelde ouders, die later zijn tante en oom bleken te zijn. Een kopie van zijn geboortecertificaat, dat hij voorheen nooit gezien had, onthulde hem dat zijn “tante” Dorise Cladish in feite zijn echte moeder was. De oudere zuster van Dorise voedde Theo op in haar gezin maar adopteerde hem nooit ! Tegelijkertijd ontdekte Theo, op de leeftijd van 47 jaar, dat hij de zoon was van Nicholas Fabergé, de zoon van Carl Fabergé. Met andere woorden, hij was de kleinzoon van Carl Fabergé, Goudsmid en Juwelier van het Russisch Keizerlijk Hof en de man wiens werk koningshuizen, aristocraten en kenners over de hele wereld had verbaasd.

‘Ornamental turning’

Om zijn onderdrukte artistieke creativiteit los te laten heeft een individu een expressiemedium nodig. Theo was ervan overtuigd dat hij voor zijn eigen genoegdoening een uitlaatklep moest vinden. De fascinatie voor machines leidde hem tot het exploreren van de technieken van ‘ornamental turning’, de kunst van diepgesneden gravering en sculpturering van hout, ivoor en metaal op precisiedraaibanken. Zo begon hij designs te ontwerpen en maakte hiervan zeer sierlijke voorwerpen van exotische houtsoorten, voor eigen plezier maar ook in speciale opdracht. In 1974 verkocht hij zijn firma en huurde zijn eerste studio waar hij reparaties uitvoerde van fijn antiek en klokken, maar ook verder ging met de ontwikkeling van designs. In een relatief korte tijd trok zijn werk de aandacht van verzamelaars en musea. In 1975 lukte het Theo om de hand te leggen op een originele Holtzapffeldraaibank. Die was in een miserabele staat en het vergde dan ook meer dan twee jaar om ze gebruiksklaar te maken. Origineel vervaardigd in 1861 is ze nu in de goede staat van toen.

Theo, één van de voornaamste vakmannen die het ‘ornamental turning’ herintroduceerde, ontving het ultieme eerbetoon voor zijn werk toen de ‘Worshipfull Company of Turners’ hem onderscheidde met de ‘Gertrude Lawrence Award’, een driejaarlijks gehouden internationale wedstrijd. Het had meer dan 20 jaar geduurd voordat iemand de meesters in deze kunst kon overtuigen dat zijn werk van het hoogste niveau was. Hij won deze onderscheiding voor een ivoren kistje, gemaakt voor de viering van het Zilveren Jubileum van Hare Majesteit Koningin Elisabeth II. Theo werd ook onderscheiden met de ‘Freedom of the City of London’, een onderscheiding die slechts zelden aan een kunstenaar wordt toegekend.

‘Peter’s Egg’
Hoewel hij heel wat ‘objets’ creëerde bleef hij nog steeds weigeren om eieren te maken. Niettemin liet hij zich uiteindelijk vermurwen. In 1979 werd hij verrast door een twaalfjarig jongetje met de naam Peter, die hem kon overtuigen om zijn eed te doorbreken. Peter vroeg Theo om hem een ei te maken. Hij vroeg het zo lief dat Theo niet kon weigeren. Zoals zoveel mensen was de jonge Peter gefascineerd geworden door het verhaal van de Fabergé-Eieren en de Tsaren van Rusland. Echter, in het ei dat Theo voor hem maakte, was er geen verborgen verrassing. Ook al was het een effen stuk, gedraaid uit taxushout, toch was de schooljongen er heel erg gelukkig mee. Dit stuk werd opgemerkt door een klant voor wie Theo zojuist enkele belangrijke antiekrestauraties had beëindigd. Theo wees het object af als zijnde niet belangrijk en legde er nog eens de nadruk op dat hij geen intentie had om decoratieve eieren te creëeren. De dame gaf toe dat Peter’s ei louter een bagatel was. Ze vergeleek het zelfs met een deurknop maar voegde er wel aan toe dat ze wist dat Theo veel beter kon. Theo wist zelf ook dat hij iets kon creëren dat hem, alsook anderen, meer voldoening kon schenken. Uiteindelijk ging hij akkoord om voor haar een versierd ei te maken dat ze wou schenken aan een vriend. Het duurde niet lang of ook anderen wilden ‘één van Theo Fabergé’s eieren’.

St Petersburg Collection

Tot 1984 produceerde Theo nog steeds persoonlijk zijn eigen designs en opdrachten. Het was Theo’s wens dat een groter publiek opnieuw van de familietraditie kon genieten en eieren kon verzamelen. Daarom lanceerde hij in 1985 de St Petersburg Collection. Hij creëerde een collectie voor verkoop op de internationale markt. Deze bestond niet enkel meer uit private opdrachten maar vooral uit designs in beperkte oplage. Theo maakte gebruik van zijn eigen vakmanschap, aangevuld met de talenten van specialisten in edelmetalen, kristal, email, steenslijpen, edelstenen en porselein. Zelfs vandaag nog ontwerpt Theo de volledige collectie en heel wat van de stukken maakt hij persoonlijk. Dit in tegenstelling tot Carl Fabergé, die zelf nooit persoonlijk een stuk gemaakt heeft ook al wordt er wel eens beweerd dat hij één keer de beeldsnijkunst beoefende en een wit konijntje te voorschijn toverde.

De St Petersburg Collection werd officieel gelanceerd in Marshall Fields, Chicago in 1986. Dit was een voortzetting van de familietraditie. Immers, het eerste Carl Fabergé-Ei dat in de Verenigde Staten werd verkocht, kwam van dit zelfde huis. De creaties in beperkte oplage variëren van 6 tot niet meer dan 750 stuks. Wanneer het laatste stuk van een editie klaar is, worden al de gebruikte gereedschappen vernietigd zodat zij nooit meer kunnen worden nagemaakt.

Een aantal van zijn creaties zijn tentoongesteld in het State Hermitage Museum, het St Petersburg City Museum, het San Diego Fine Arts Museum en het Virginia Museum of Fine Arts.

Sarah Fabergé

Tijdens een reis naar Rusland - een geschenk van haar vader Theo Fabergé voor haar zestiende verjaardag - openbaarde zich een nieuwe wereld voor Sarah Fabergé. Bij het zien van de vele Russische Keizerlijke schatten in de musea en paleizen in en rondom St Petersburg, verbaasde Sarah zich over de pracht en de fantasie in de buitengewone objets d’art, ontworpen door haar overgrootvader - “Juwelier van de Tsaren” - Carl Fabergé.

Na haar terugkeer in Engeland startte Sarah met designstudies en geraakte meer en meer geïnteresseerd in haar vaders werk. Sarah was een Fabergé en vastbesloten om de bekwaamheid te verwerven, nodig om de familietraditie verder te zetten. Met haar werk - exclusief ontworpen voor de St Petersburg Collection - schept zij tijdloze designs die zich als een echo van de bejubelde Keizerlijke Eieren van haar overgrootvader laten weerklinken.

Sinds haar debuut in 1994, ontwikkelde Sarah een artistieke richting verschillend van die van haar vader. Zijn streeft een lichte barokstijl na en lokt zo - zonder veel moeite - een gevoel van romantiek en schoonheid uit.
Terwijl Sarah verder gaat met het ontwikkelen van een eigen individuele artistieke stem, spreken haar creaties - zoals die van Theo en haar overgrootvader Carl - op unieke wijze tot de verbeelding, en worden door heel wat verzamelaars in de wereld, op prijs gesteld.

St Petersburg Collection Watches
Theo Fabergé veroorzaakte in 1999 een ware sensatie op de Basel Watch, Clock and Jewellery Fair met de onthulling van zijn eigen unieke collectie van ‘Limited Edition’ uurwerken onder de naam St Petersburg Collection Watches.

Deze uurwerken met een automatisch, mechanisch binnenwerk zijn met de hand gemaakt naar Theo Fabergé’s specificaties. Ieder model is gecertificeerd door Contrôle Officiel Suisse des Chronomètres (COSC). Het signatuur van Theo’s collectie is de Ei-vormig geslepen opening in de wijzerplaat die ons tevens een deel van het bewegend binnenwerk toont.

Sommige modellen, in wit of geel goud, zijn bezet met 70 of 200 witte of zwarte Top Wesselton-diamanten en zijn gelimiteerd tot slechts 25 stuks wereldwijd, d.w.z. slechts één uurwerk voor de Belgische of Nederlandse markt. De luxe-banden zijn vervaardigd van het fijnste alligatorleer uit Louisiana. In tegenstelling tot ieder ander product in een sterk gecommercialiseerde markt, droegen zijn uurwerken geen merknaam. Enkel een Ei-vormig geslepen opening in de wijzerplaat verwijst naar zijn herkomst. In 2003 - ter gelegenheid van de 300ste verjaardag van St.-Petersburg - bedacht toenmalig President Putin vijftien staatshoofden met een uurwerk van Theo Fabergé.

Op maandag 20 augustus 2007 overleed Theo Fabergé aan de Zuidkust van Engeland. Hij was de laatst overlevende kleinzoon van Carl Fabergé. Hij werd 85 jaar en stierf in het bijzijn van zijn familie.

Theo Fabergé en zijn dochter Sarah Fabergé ontwerpen enkel voor de St Petersburg Collection. Zij ontwerpen of produceren geen enkel produkt in licentie onder de merknaam ‘Fabergé’ !